JSF F-35 Lightning II

Başlatan mhm, Eki 01, 2015, 10:22 ÖÖ

« önceki - sonraki »
Aşağı git

HDS

Bunlar çıkar, gelir, geçer arkadaşlar. Bu bir "zihniyet" değişimi. Altında onu aramak gerekir. Tabii ki Lockheed Martin'dir, Pratt'tır falan halka açık firmalar oldukları için "Ne olacak bizim Lockheed hisseleri?" muhabbetine meze oluyorlar.

Bu "zihniyet" dönüşümünü izleyelim biz.

Belki tekrar olacak, yanlış da anlaşılmak istemiyorum; "Ben demiştim" demek istediğimden değil, ama bunun az çok böyle olacağını belki burada, ama mutlaka SSF'de falan yazmıştım ben. Daha LRIP bile yoktu neredeyse. Benim kerametimden değil, aksine, belliydi yani, görünüyordu.

Belki 7-8 sene önce öngörmüştük; Deniz Kuvvetleri mümkün olduğunca cayar F-35C'den. USMC'un başka şansı yok, alabildiğince B alır. Belki USN de B alır. Ama USAF muhtemelen 1.000 adedin pek üzerine çıkmayacaktır.

Zaten adamlar ahırın kapısını açtı, Japonya'da, İtalya'da FACO hatları var. İsrail'e alıp veriyorlar. UAE vs sırada.

Ama asıl düşmanlar Rusya ve Çin'e karşı; Avrupa'da Polonya'dan taa UK'e kadar F-35'ten duvar örüyorlar. Doğuda Çin'e karşı Avustralya, Japonya, Kore, Singapur, belki ileride diğer müttefikleri alıyor zaten yüzer yüzer.

O şekilde yükü dağıtırlar.



Ellerinden geleni yaptılar ama bu uçağı idame etmek, hayatta tutmak da çok meşakkatli. Bir F-22 değil ama pahalı. Bunun bir sonraki iterasyonunda daha da makul olacaktır. Mesajı Paylaş

Baltica

#2011
Şub 26, 2021, 11:10 ÖÖ Last Edit: Şub 26, 2021, 11:13 ÖÖ by Baltica
@HDS Hocam, F-35 programini dogru anlayabilmek ve dogru anlamlandirabilmek icin, biraz da "Amerikan penceresinden" bakmak gerekli. Oysa, "digerleri", biz de dahil, hep kendi pencerimizden baktik/bakiyoruz.

Yiilarca evvel, bu ucak hakkinda konusulurken, askerler dahil, butun Turk kamuoyu, ucagi 5. Nesil yapan ozelliklerini sayarken, ilk siraya "Stealth" numaralarini koyup, siralarken, @Orko_8 ve sen, bu ucagin asil numarasinin, "network centric" olmasi oldugunu soyluyordunuz.

Bence, F-35 programina biraz daha genis acidan bakmak gerekir ve aslinda, ABD penceresinden F-35 programinin anlami sanki bize gore anlamindan epey farkli. Ozellikle, ABD'nin, bu ucagin neden "Network centric" ve "interoperable" olmasi uzerinde bu kadar durdugunu sorgulamaliyiz. Bu sorgulamanin cevabi, hemen "Ahh maliyetler" diye sippadanak yapistiriliyor ama, durum o kadar basit olmayabilir.

Dogru cevabi bulmak icin, bence, Amerikan jeostratejisine tekrar bir gozatmakta fayda olabilir. Malum, Amerikan Jeostratejisinin temeli, "Maritime Superiority" prensibine dayanir. Simdi, konuya hakim olmayan bir cok arkadasin, zihninde, moda tabirle "Ne alaka ?" sorusu uyanmis olabilir ancak, ABD doktrini acisindan, "Maritime Supremacy" sadece, "Maritime" bir kavram degildir. Amerikan doktrinine (Pentagon) gore, "Maritime Supremacy"nin tanimi bakin nasil ? :

"That degree of dominance of one force over another that permits the conduct of maritime operations by the former and its related land, sea, and air forces at a given time and place without prohibitive interference by the opposing force."

Tabii biraz da, Amerikan "Maritime Supremacy" doktrininin bu sekilde tezahur etmesinin sebebi, Soguk Savas sonrasinda, kisa bir donem haric, hic bir zaman  "Tallasokratik" bir guc olamayan SSCB'nin yerini alan Cin'in, yari "Tallasokratik", yari "Tellurokratik" bir guc olmasi.

Bence, ABD'nin, "Maritime Supremacy" doktrininin, tanimi degismedikce, ve yerine koyabilecegi, baska bir Network centric ve interoprable ucak bulamadigi surece, F-35'den vazgecmesi mumkun olmayacak. Mesajı Paylaş

HDS

@Baltica'nın bahsettiği "tallasokratik" yani "thalassa", "deniz gücü" demek. "Tellurokratik" de "kara gücü".

Biri mesela 19. yy İngiltere'si iken diğeri aynı dönem Almanya/Prusya'sı.

Hocam doğru. Ortak bir dil bile konuşamadığı Japon ile konuşmaya bile gerek kalmadan, o ne görüyor ise ekranında aynı şekilde görebileceği, konuşmasına gerek bile kalmadan "Briç oynar gibi" aynı kolda birlikte uçabileceği, gerekirse gidip onun gemisine, olmadı hava üssüne inip, servis edilip kalkabileceği falan yeni bir platform üretemedikçe F-35 ABD için vazgeçilmez.

A da B de vazgeçilmez. C'nin akibetini göreceğiz.

Trump'ın öküz gibi yaptığını şimdi Biden "yaldızlı kağıda sararak" yapıyor belki. Verdiği mesaj şu; "Ya Trump sizi savunmanızı bize havale ettiniz, cebinizde akrep var diye itti kaktı ya, işte orada çok ayıp etti, ama müttefiklerimizin savunması için yetemiyoruz, düşünürseniz çok güzel uçaklarımız var." :)

F-35 çok ilginç bir proje oldu. Müttefiklerine açabileceği teknolojinin limitlerinde. Bence harika bir ihraç kalemi olup 2070'lere kadar uçacak belki. Sadece ABD ilk planladığı rakamlara ulaşamayabilir. Projenin öldüğünü söyleyenler halt ediyor.

Ama, projenin başında ona çizilen bazı limitler de şimdi kısa kalmasına sebep oluyor. Çünkü Çin. @Baltica'nın söylediği gibi.

En başta menzili kısa. Bırakın projenin ölmesini. Ben değişken karakterli motorla Block-II'sinin dahi çıkacağını sanıyorum. USN belki onu ister. :)

Amerikalılar sadece nümerik bir hesap yapıyor. Son Suriye saldırısını da mesela F-15E'ler yaptı. :) Mesajı Paylaş

Baltica

HDS Hocam, tesekkurler,cok guzel aciklamissin konuyu.

Ucagin, "Interoperability" ve "Network Centric" olmasinin anlami tabii sadece, muttefikler arasinda ortak kullanim kaabiliyeti degil. Ayni zamanda, ABD doktrinindeki "Maritim Supremacy" taniminda da vurgulandigi gibi, kara, deniz ve hava kuvvetlerinin musterek operasyonunu, bugune kadar gorulmemis bir seviyeye tasimasi. Irak'da, F-15 E ile, Iran uzantili capulculari vurabilirsin ama, Guney Cin Denizi'nde, Cin'e karsi ustunluk kurmak icin, bu tur bir ucaga ihtiyac var. Mesajı Paylaş

HDS

Hocam F-35'in Amerikan kuvvetleri arası interoperability'si meselesinde tahayyül edilen ile gerçekleşen arasında biraz makas oluştu, o da aslında Amerikan Donanmasından çıktı denilebilir. O "ilk yol çatı"nda pek lafı edilmedi ama şimdi o trene USAF da katılınca ayyuka çıktı.

Donanma aslında C modelini o kadar da istemiyor. Gemilerinde kapladığı yer ve destek/idame ayakizine nazaran sağladığı avantajı pek lehine görmüyor ve açıkçası uçağın biraz daha idame edilebilir olgunluğa erişmesini istiyorlar-dı.

Sanıyorum hem USAF hem de USN için teknoloji gösterim prototipi, Will Roper'ın yakın zamandaki açıklamasına göre bu aralar uçmaya başlamış. İki kuvvet de 6. nesil ve ayrı ayrı, ama müşterek alt yapılara dayanan NGAD projeleri yürütüyor. Önce B-21 projesinde alışılmadık derecede hızlı ilerlenmesi, CDR vs süreçlerinin sorunsuzca geçmesi vs, NGAD sürecinin sorunsuz gitmesi galiba kuvvetlerin cesaretini biraz daha arttırdı.

Ezcümle; Sanıyorum F-35'in donanma tarafı biraz daha topal kalacak ve donanma bir ihtimal -mümkünse F-35C'yi pas geçerek yahut sayısını azaltarak- doğrudan NGAD'a geçmeye çalışacak. Zira, yeni nesil CVN'ler çok pahalı, çok büyük ve özellikle Ford sınıfı inanılmaz yüksek kapasiteli, ama üzerinde konuşlanan uçakların menzil-mühimmat kabiliyetleri o seviyede değil. Her ne kadar MQ-25 gibi tanker ve stealth dronlar ile vs biraz bacakları uzatmaya çalışıyor olsalar da büyük parça uçak gemilerini ve görev kuvvetlerini koruyabilmek için F-35 menzili biraz fazla kısa. MQ-25 ile de aslında doğrudan menzile değil belki ama uçakların havada kalma ve rotasyonu, iniş-pas geçme algoritmaları içeriisinde biraz iyileştirme yapma kaygıları ağır basıyor.

Ben F-35 projesinin bir Block-II'ye evrileceğini tahmin ediyorum aslında. Yeni nesil ve F135 motoru ile aynı form faktörüne sahip variable cycle motor ile ve belki bazı elektronik mimari geliştirmeleri ile ilerler. Şunu kabul etmek gerek, F-35 tahayyül edilirken JDAM falan vardı. Hakikaten iç mühimmat haznelerini JDAM taşımaya göre yaptılar. Yeni nesil daha uzun menzilli, kabiliyetli mühimmatlar mesela içeriye sığmıyor.




Özellikle F-35B'nin sağladığı kabiliyetler inanılır gibi değil. Deniz Piyadeleri daha önce hiç böyle bir kabiliyeti görmemişti. USS Tripoli gibi gemiler bambaşka esneklikler sağlıyorlar. USMC mesela bu dönem içinde tank taburlarını lağvediyor. Artık ağır tonaj çelik taşımaktansa uzun menzilli roketler, F-35 için güverte alanı ve yakıt taşımaya evrilmeye çalışıyor.

Burada USAF ve USMC arasında ciddi bir ortak çalışabilirlikten bahsedebileceğiz sanırım ama USN galiba güverte alanını daha yüksek performanslı NGAD için ayırmayı tercih edecek. Zira aslında temel F-35 kabiliyetini küçük LHA'lar üzerindeki F-35B'ler de fazlası le sağlayabiliyor. Biz bunu S&T podcastinin F-35 bölümü ve sonrasında "hafif uçak gemileri" üzerine bölümlerde de izah etmeye çalışmıştık. F-35B gerçekten çok büyük ve kapasiteli bir uçak. Ara, hibrit bir hava gücü doktrininine ilk kez izin verebilecek yeteneğe sahip. Yani "yeni bir Harrier" değil. Kinematik olarak da çok kabiliyetli.

Bu durumda belki USN F-35B'ler ve LHA'lardan türeme dağıtık ve daha küçük fosil yakıtlı uçak gemileri üzerine bir doktrine -de- kayar.

Yeniden kalibre oluyorlar. Bakalım, izlemesi ilginç bir süreç. Mesajı Paylaş

Baltica

Hocam, sen yeniden kalibre oluyorlar diyince aklima geldi. Sanirim, devasa ucak gemilerinden, LHA'lardan turetilmis daha kucuk amfibi gemiler ve F-35B ikilisine donusun esbab-i mucibesi, ABD'nin Guney Cin Denizi-Malakka Bogazi'na yiginaklanmasi. Guney Cin Denizi'nin sig bir deniz olmasi ve ABD'nin, bu denizi cevreleyen ulkelerde, bir cok ussunun olmasi, bu yapilanmayi dayatiyor olabilir. Mesajı Paylaş

HDS

Hocam, Aslında şu anda serseri kurşun gibi fikirler havada uçuşuyor. Bence şu anda belirgin hiç bir şey yok. Tartıyorlar.

Aslında garibin USN senelerdir elinden geleni yaptı F-35C'nin alımını geciktirmek için. Çok dinleyen olmadı ama şimdi USAF da topa girince -ki en büyük kullanıcı- tartışma başka bir boyuta çıktı.

Hatırlarsanız, F-22 üzerindeki tartışmalar son derece sert geçerken, Bill Gates önderliğindeki savunma bakanlığı F-22'nin saatlik uçuş maliyetlerini vs sızdırıp sonra programı 183 uçakta kesmişti. Hatta hemen arkasında bir Block-II F-22 modernizasyonu, JHMCS kaskı gibi opsiyonlar bir iki tartışıldı, sonra hepsi sessizliğe büründü.


Denizcilerin denizin sığlığı yanında şöyle bir derdi var Hocam; Mevcut CVN'lerin idamesi yeni Ford sınıfının temini çok çok pahalı. Bunlar tek bir noktada konsantre olmuş, çok pahalı ve aşırı kıymetli platformlar. Ancak, Çin'in geldiği süpersonik ve hipersonik anti-gemi füze kabiliyeti bu gemilerin hayatta kalabilirliğini ciddi şekilde sorgulatıyor. Bir kriz anında oraya yığıp yığabileceği CVN sayısı zaten 4 civarında olur herhalde. Çin'in bunları avlaması 2 saatini falan alır herhalde.

Evet, SM-6 taşıyan gemiler, yeni nesil SPY-6 radarlı, yeni nesil AEGIS BMD kabiliyetli eskort gemileri olacak, bunlar yer yer bazı füzeleri imha edebilirler. Ancak, bunun da maliyeti artık inanılmaz noktalara gidiyor.

Özellikle Ford sınıfı eskisine göre neredeyse %30-40 daha fazla sorti sayısı sağlayabiliyor. Görevden dönen uçakların yakıt ve mühimmat ikmalini gerekirse ateş altında ve daha hızlı yapabilmek için Ford sınıfına çok pahalı ve zırhlı mühimmat asansörleri falan yaptılar. Alt güverteden üst güverteye kadar doğrudan yük çıkaracaklar. Asansör kabiliyetleri vs'si çok daha gelişmiş gemiler bunlar.

Çok pahalı ve gelişmiş gemiler, F-35C gibi saatlik bakım yoğunluğu ve maliyeti yüksek bir uçağı çok yoğun atabilmek için var, ama korumak için de gittikçe daha fazla maliyetli füzeler ve platformlar alıp yüzdürmek zorundalar. Bu bir sarmal. Sovyetler'in durumuna düşme endişesi içindeler.

Bu sebeple aslında "big deck" dedikleri 100K ton CVN'leri sorguluyorlar.


Şimdilik USS Tripoli gibi gemilerle daha ufak LHA operasyonları deniyorlar, F-35B ile. Bunun bir adım sonrası İngiliz QE gemileri gibi, yine katapultlu ama gaz türbinli, daha konvansiyonel, daha ucuz gemiler.


Yani, ezcümle; F-35 konusunda USN ne yapacağına karar vermeden önce-sırasında, CVN'lerin geleceği, adetleri vs konularında ne yapacağını, doktrinel duruşunu kararlaştırmalı.

Zaten çok pahalı olan "big deck" güvertesini mümkün mertebe 6ç nesil, daha uzun menzilli, daha LO bir NGAD ile doldurmak isteyebilir. O zamana kadar da Super Hornet Block-III ile arayı tamamlamak isteyebilir.



__________________



Bu arada, Amerikan donanma havacılığı epey enteresan bir çalışma konusu. Bu adamlar fena değiller. En az riskli, teknolojiye erişimi, kapasitenin edinimi konusunda hemen hep çok emniyetli "incremental" yolları tercih ediyor.

Şu konu çok ilgimi çekmişti; F-35'in üzerinde ona robotik bir boya prosesi ile atılan bir RAM kaplama var. (Geçenlerde Su-57'nin imalat hattı fotoğrafları çıkmıştı. Orada Su-57'nin gövdesi, neopren kılıklı, kalın ve belki sıcak bir şekilde şekillendirilmiş RAM levhalar ile, adeta seramik kaplanır gibi kaplanıyordu. O "levha"ları da orada tutabilmek için dışarıda vidalar falan görünüyor, vs.) Bu kaplama belirli arızalar vs'ler için gövde içinde ulaşılması gereken bazı panellerin üzerini de kapatıyor. Ağır bakımlar ya da arızalar durumunda, bu levhaların dış hizasından o kaplamanın kesilmesi, kapağın açılması ve onarım sonrası tekrar bu kapağın kapatılıp macunla bu kesiğin doldurulması vs gerekiyor.

Bunun için de herifler uçak gemisi bakım güvertesinde, uçağın içine oturup, dışarıdan lazer "gage"lerle ölçülüp, o kapağın tam yerinin bulunup, çok hassas bıçaklar ya da lazerlerle hattın kesileceği çok hassas tezgahlar falan planlıyorlardı. E tabii yer mi denizci? "Lan manyak mısınız?" dedi tabii herif. Gemi sallanıyor, sadece o iş için kocaman bir alanı işgal eden, çok hassas bir tezgah. :)


Sonra o kapakların falan çevresine yeniden uygulanabilir bantlar, macunlar falan yaptılar. Onun için uçağın dışında bir dolu değişik hatlar, çizgiler falan filan var.

JPO zamanında saçmalarken denizcileri kaybetti yolsa aslında. Az saçmalamadılar.



Bu arada tabii başta pek beklenmeyen bir şey de oldu; uzak Asya'daki her büyük ekonomi F-35B alıp yeni uçak gemisi projelerine koyuldu. Bu da "postür"ü belirlerken kararları etkileyecektir.

Mesajı Paylaş

Baltica

HDS Hocam, detayli aciklamalar ve bilgiler icin tesekkurler. Cok faydali oldu. Mesajı Paylaş

HDS

Benim için de hoş bir zihni egzersiz oldu Hocam. Hatta belki bunu S&T'nda biraz daha irdelemeliyiz. Mesajı Paylaş

HirooOnoda

Amerika aslında bu organizasyona sanayi ve donanma yapılanması olarak yabancı değil ,Kaiser'in de biraz zorlamasıyla Kaiser tersanelerinde üretilen Casablanca Sınıfı uçak taşıyıcılar gibi çözümlerle Dünya Savaşı'nda pasifikte harekat yapmıştır ama tabi şimdi düşmanının üretim ve yığınaklanma kapasitesi çok farklı, Çin'e coğrafi olarak yakın müttefiklerinin -Japonya G.Kore gibi- başka şansı yok hedef küçültecekler Mesajı Paylaş

HDS

Hocam teorik olarak yabancı değil de, Amerikalı bir bok yapamıyor. Bakmayın, taa Kidd'lerden gelen yüzer gövde tasarımının evrilmesi ile bugün Arleigh Burke'lere gelebildi. Bildiği, sınadığı şeyin dışına çıktığı anda çakılıyor. LCS'te gördük. İki ayrı tasarımda da üstelik. Ne bileyim, ta 60'ların TF39'undan geliştirilen CF6 "çekirdek"inden yapılma, binlercesi yıllarca çalışmış LM2500 ile bir şey yapabiliyor mesela. AEGIS ha keza. 70'lerde başladı.

Fırkateyn, FFG-X için, USN biliyor nerelerde sıkıntı olduğunu- risk düşürmek için İtalyana gitti mesela sınanmış, dertleri çözülmüş gemi yapmak için ama o da adedi milyar dolara dayanan bir tasarıma doğru kartopu oldu gidiyor.

Herifler, bir tür "BMD Arsenal Ship" diye San Antonio sınıfı LPD'nin gövdesinin üzerine yapılmış AEGIS BMD ve deli gibi Mk-41 kanisteri dolu bir tasarım gösterdiğinde "Yuh!" demiştim. Koca Amerika yani. Ama o koca Amerika yeni gemi yapamıyor. Tasarımları geliştirmesi, NRE'ler falan çok para tutuyor. Tersane kalitesi yerlerde. Her şey çok pahalı, çok zor, çok geç.


Hakikaten İngilizlerin QE tasarımını alıp Amerikanize falan etseler en kolayı olacak herhalde. Ki o bile 10 seneyi geçer. Ona EMALS koyarlar, all-electric-ship tasarımını değiştirirler, vs vs. Mesajı Paylaş

LECTRİ

EH/TB2/Mam-L sadece pantsir vurmamış. Derin darbe.

https://www.savunmasanayist.com/ingiltere-90-adetlik-f-35-alimini-iptal-etti/

İngiliz Savunma Bakanlığı'nın Daimi Sekreteri Stephen Lovegrove, konu hakkında konuşurken şunları söyledi:

"Bu dönemde çok uzun vadeli programların seyrinde işler değişiyor. Henüz satın almadığınız şeyleri eskitecek, daha azı ile ihtiyaçlarınızı giderebilecek veya tehditleri imha etme noktasında çok daha basit yollarla görevi başarıyla yapan farklı yetenekler ortaya çıkıyor." Mesajı Paylaş

Teknisyen

Az daha beklersek bu sefer uçağı bize  zorla satmaya kalkacaklar herhalde :)

ABD Temsilciler Meclisi üyesi ve Silahlı Hizmetler Komitesi Başkanı Adam Smith (Ekonomist olanın kulağı çınlasın) şikayet etmişti iki gün önce... Mesajı Paylaş

orko_8

Ben ciddi ciddi USMC'den ikinci el AV-8B alımı, karşılığında da USMC'nin bunların yerine koyacağı F-35B'lerin finanse edilmesini bekliyordum. Mesajı Paylaş

HirooOnoda

Ona vereceğimiz paranın yarısını İtalyanlara versek ,USA daki İtalyan lobisi jetlerin İtalya'dan bize transfer izni işini halleder bence,daha ucuza gelir Mesajı Paylaş

Yukarı git

Paylaş delicious Paylaş digg Paylaş facebook Paylaş furl Paylaş linkedin Paylaş myspace Paylaş reddit Paylaş stumble Paylaş technorati Paylaş twitter