2.Kısım 6.Bölüm

Başlatan HAKAN KILIÇ, Eki 24, 2015, 11:06 ÖÖ

« önceki - sonraki »

HAKAN KILIÇ

2-6-AR ve SAR güdümlü füzelerden kurtulma yöntemleri, Türk H.K.'lerinde kullanılan sistemler. MALD-J, gelecekte ne olacağı üzerine tahminler.

http://kokpit.aero/hakan-kilic-hava-hava-fuzelerden-kacabilmek-2

Füzeden kaçışın yolları-2



Hakan Kılıç, havadan havaya füzelerden kaçma-kurtulma yöntemlerini anlattığı yazının ikinci bölümü ile karşınızda. Yüksek vuruş gücüne sahip hava hava füzelerden kaçabilmek mümkün mü?

 Füzeden kaçışın yolları-2
İlk bölümü okumak için tıklayın

ECM / EH/ JAMMER TARZI ELEKTRONİK HARP SİSTEMLERİ KULLANARAK FÜZLERDEN KURTULMAK

ECM podunun ya da diğer bir ifade ile karşı tedbir setinin (CMS) görevi ise düşman radarlarının gönderdiği radar dalgalarını taklit ederek ya da daha güçlü geri göndererek hedef uçaktan yansıyan sinyalleri yanlış algılamasını böylece yeri, hızı ve büyüklüğü hakkında yanılmasını sağlamaktır. ECM Jammerpoduna güçlü bir verici denilebilir. Diğer yol ise yoğun karıştırma yaparak jammer etkisi ile tamamen çalışamaz hale getirmektir. Yoğun düşman tehdidi olan bir bölgeye girildiğinde jammer açık hareket edilebilir. Ancak normalde radar menzili dışındayken henüz radar spike'larını almadan açılır ise hedef elektronik dalgalardan yaklaştığınızı fark edebilir.

ECM podları ile ilgili diğer önemli hususta etki alanıdır. Radar güdümlü füzeleri etkisiz hale getirmek için kullanılırken etki alanı yatay-dikey düzlemde 360 derece değildir. Uçağın olduğu noktadan ilerisine ve gerisine uzanan gittikçe büyüyen daireler şeklindedir. İşte jammer bu huni şeklindeki daireler içinde kalan kısımlarda 15-20 mile kadar mesafeye kadar etkilidir.



Burn-Trough, HOJ ve Chaff; Ar Güdümlü Füzelere Karşı tedbirler

Jammer'dan gönderilen sinyallerin uçaktan yansıyan radar sinyallerinden zayıf kalması yani yukarıda bahsettiğimiz menzil dışında kalması olayına Burn-Trough denir. Burn-Trough menzili dışından jammer kapatılmaz ise düşmana HOJ modunda AR güdümlü füze fırlatma şansı verilmiş olur. HOJ (Home On Jammer) aktif radar füzelerinin radarlarının jammer'dan (ECM Podundan) yayılan sinyallere yönelmek için kullanıp bu sinyaller sayesinde güdümlendiğimoddur. Jammer açık iken düşman radarı uçağı normalden önce tespit edebilmekte ancak kesin ayrım yapamamaktadır. Ancak düşmanın füze menzili içinde jammer hala açık ise AR güdümlü füze HOJ modunda ateşlenmiş olabilir. Bu durumda füze fırlatılan uçağın radar kilidine ihtiyaç durmaksızın kendi jammer'ı takip ederek kilidi sürdürür. Bu sebeple BVR angajmanın da (AR Güdümlü füzeler) Burn-Trough menzilinde Jammer kapatılması çok önemlidir. Ayni şekilde dost uçağın HOJ modunda fırlattığı füzenin düşmanın Jammer'ı yoldayken kapatma ihtimaline binaen uçaktaki radarın kilidinin muhafaza edilerek atılması tercih edilir. Radar güdümlü H.H.F. ve yerden havaya füzelere karşı etkili 'Chaff', genelde uçağın arka gövdesi üzerinde alt kısmından atılan alüminyum ya da plastik karışımı parçalar bulutudur. Belirli bir süre havada asılı kalarak radarlara yanıltıcı bir eko verir. İkinci bir hedef gibi görmelerini sağlayarak kilidi bu sahte hedefe üzerine devam ettirir. Jammer' la birlikte kullanıldığında etkisi daha da artar.



TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ'İN DE DURUM NE?

Pe ki Türk Hava Kuvvetler'in de durum nedir? CMS kullanımı mevcut mu? Tüm Savaş Uçaklarında"Chaff ve flare " öz savunma sistemleri mevcut olan Türkiye, SSM' nin verdiği karara göre toplam 30 adet F-16 C/D Blok 50+ uçaklarında dahili sistem olarak bulunan ITT Exelis üretimi AN/ ALQ-211 V4 AIDEWS EH Öz savunma sistemi tedarik ederek uçaklarına monte etti. Bu sistemin pod içine yerleştirilmiş harici versiyonu AN/ ALQ-211 V9 alımı ile de F-16 D Blok 40 uçaklarına bu kabiliyet kazandırılmış olacak. Ayrıca üç kuvvete de bağlı genel maksat, ASW ve savaş helikopterlerimizde "flare" sistemi monte edilmiş ve gelecekte tüm helikopterlerimizde füze ikaz sistemi olması amaçlanmış bu yönde çalışmalar devam etmektedir.



MALD-J JAMMER

Her ne kadar doğrudan bir kurtulma yöntemi olmasa da dolaylı aldatma ve kurtulma yöntemi olan  Miniature Aır Launched Decoy Jammer (M ALD-J ) Minyatür Havadan Atılan Jammer uçaktan atılan, programlanabilir, düşük maliyetli, turbojet motorlu, 900 km üzeri uçuş menzilli bir tuzak füzedir. Aşağıdaki resimde görüldüğü üzere koca bir bombardıman uçağı olan B-52'ye de takılabilir. Hemde birden çok çok fazla. Böylece daha geniş bir alanda ve daha uzun süre etkili olabilir.

Radar karıştırma, parazit oluşturma, elektronik karıştırma, düşman hava savunmasının bastırılması görevinin yanı sıra dost uçakların elektronik kopyası (algısı) vererek sahte hedef görevi yapan MALD-J, bunu başarmak için ABD ve müttefik uçakların uçuş profillerinin ve radar imzalarını kopyalayarak düşman hava savunmasını karıştırır. Yani uçakların radardaki görüntülerinin kopyalayarak düşmana saldırı paketindeki uçakların sayısı, modeli ve yerleri hakkında yanıltıcı bilgiler verir. Sabit düşman radarları tek başına uçuş yapan 136 Kg' lık MALD-J yi saldırı paketi sanarak hava savunma sistemlerini yanlış tarafa yöneltir, bu sırada gerçek saldırı paketi hedeflere saldırır.

1999' da NATO' nun Bosna müdehalesinde radarlara görünmemesi gereken F-117 Nighthawk uçağının Rus yapımı yerden havaya radarla yönlendirilen (SAM) bir füze ile vurulması eski hava savunma sistemlerinin hala tehlikeli olabileceğini göstermiştir. Zor olan bu füzeleri bulup vurmak değil onların hedefi olduğunu anlamak, kilitlendiklerini fark etmektir. Bu olayla ABD'li yetkililer, görünmezlik teknolojisi, gelişmiş anti-radar silahları ve başarılı Elektronik Karıştırma olmadan tek başına tüm görevleri başaramayacağını kabul etmiştir.



Kinetik kaçınma manevraları ve BEAM;

Yukarıdaki karşı önlemler çeşitli şekillerde etkili olsa da, füzelere karşı, karşı önlem materyalleri ile desteklenen kinetik kaçınma manevraları her zaman için en güvenli yoldur. Kinetik kaçınma bir nevi enerji savaşıdır. Füze tipine göre uygulanacak yöntemler farklılık gösterir.

Bugünün akıllı füzeleri hedefe ulaşmak için bir rota çizer ve tahmini buluşma noktasına ulaşmaya çalışır. Yani hedefe ulaşmak için en kısa yolu kat etmek ister. Bu rota çizimi pilota fırsatlar sunar. Üstüne doğrudan füze gelen pilot sağa sola döndüğünde füze de aynı yöne dönecekti. Bunun uçuş süresine fazla bir etkisi olmayacaktı. Oysa tahmini buluşma noktasına ulaşmaya çalışan füze hedefin yapacağı hareketlere, özellikle hedeften uzaktayken, abartılı yön değiştirme şeklinde tepki verir. Bu şekilde füzenin hızı ve menzili eritilmiş olacağından kaçınma manevraları yapmaya karar verildiğinde pilotlar bu yöntemi tercih etmektedir.

SAR Güdümlü füzeler (SAM'lerdahil) düşman radarının kilidi kırıldığında tehdit kalmamış olacağından üzerine gelen füze ile uğraşmak yerine güdümleyen radarın kilidi kırılmaya çalışılır. Radar kilidi kırmakta en tercih edilen taktik BEAM manevrasıdır. Pratikte yapılan uçağı 500 Kt ve 20 000 feet irtifaya alıp, 3-9 hattında loop çekerek (360 derece dikey daireler çizmek) "chaff" atmaktır. Düşman radarının RWR'deki ikazın sinyalini yani füzeyi 3-9 yönüne alıp, düşman radarına göre tam bir hareket yaparak, ona göre dikey hareketsiz bir noktaymış gibi davranmaktır. "Chaff" ile desteklenen bu manevra ne kadar hızlı olursa o kadar etkilidir. Kilidi kaybeden füze son hatırladığı noktaya geri dönmeye çalışsa da geç kalmıştır. Daha iyi anlaşılması için şöyle de diyebiliriz. 3-9 yönündeki sabit ya da hareketli radar tehdidine karşı düz uçuşta yön değiştirmeden dikeyde 360 derecelik dönüşlerle (loop) "chaff" atarak SAR güdümlü bir füzenin kilidini kırma ihtimali vardır. Bu durumda yatayda sabit uçak hala hızla yaklaşan füzenin hedefidir. Kritik nokta füzenin kendi radarını açtığı yani kendi radarı ile izleyebileceği kadar yaklaştığı noktadır. "Pittbull" noktası tabir edilen bu noktaya gelene kadar bu yöntemler denenmemiş ise pilotun yapacak bir şeyi kalmamış demektir.

"Pittbull" Noktası ya da Türk deyimi ile pilotun ayvayı yediği an

Evet, "Pittbull" noktasına gelmiş bir füze için o ana kadar bir tedbir alınmadı ise artık çok fazla yapacak bir şey kalmamış demektir. Peki pilotlar "Pittbull noktası" ya da "Pittbull füze" neye diyorlar? Bu nokta füzenin fırlatılan uçağın radarından hedef koordinatlarını güncellemeyi bırakıp, hedefe oldukça yaklaşmış halde, artık kendi aktif radarında hedefi görüp tamamen hedefe kendi radarı ile kilitlenmesi yani radar kilidi attığı noktadır. Hedefin artık eğer işe yarar ise "chaff" atmaktan başka hiçbir çaresi kalmamıştır. Operasyonel tecrübelerde de görülmüştür ki bu alüminyum parçalar SAM ve SAR güdümlü füzelere karşı nisbeten işe yarasada "Pittbull" noktasındaki bir AR güdümlü füze için pek işe yaramamıştır. (AIM-120,R-77 gibi ve operasyonel tecrübesi olmayan Derby, TC-2, Meteor, Darter-R, AAM-4/ TYPE-99, Astra, R-37, R-172 gibi)



Yine operasyonel tecrübeler göstermiştir ki bugüne kadar "Pittbull" noktasına gelmiş bir füzeden kurtulan uçak kaydına birkaç istisnadan başka (füzenin enerjisi tükenmesi gibi harici sebepler) rastlanmamıştır.

Sonuç olarak radar güdümlü füzelerde son çare manevrası da yukarda anlatılanların hiçbiri işe yaramadığı durumlarda füzeyi arkaya alıp yüksek süratle 'Chaff ve Afterburner' destekli manevralarla kaçmaktır. Şurası da bir gerçektir ki füzelerin hepsi uçaklardan hızlı uçmaktadır. Bu konuda yani arkadan gelen füzenin enerjisini eritmek konusunda gerçek savaş ortamında meşhur olmuş olan uçak yüksek hızı sebebi ile Mig-25' tir.

Bunları yazmak çok kolay da, ya uygulamak? "Ormanda Ayı gördüğünüzde ölü taklidi yapın" demeye benziyor. Uygulamak cesaret ister. Kaç tane pilot sanki hava gösterisindeymiş gibi, üzerine gelen bir füze karşısında füzeye dik düzlemde olduğu yerde daireler çizerek uçup, füzeden yatayda hiç uzaklaşmadan soğukkanlılıkla "chaff" leri atmaya devam eder? Bu hareketleri ancak SoloTürk' ün hava gösterisinde görebilirsiniz. Bunu başarmış pilotları cesaretlerinden dolayı ve kendi uçaklarını kurtardıkları için hiç uçak vurmasalar da tebrik etmek gerekir.



Uygulamada Füzeler Nasıl kullanılıyor?

Şimdi bu bilgiler ışığında pilotun karar mekanizmasını görmek üzere bir senaryo kuralım.

Hava sahası, oldukça uzun menzilli radara sahip olan Flanker serisinin son üyelerinden Su-35S tarafından korunan bir sektöre F-16 C ile girdik. F-16 C' de kanat altında harici yakıt tankları, 4 adet AIM-9X ile 2 adet AIM-120 AMRAAM yüklü iken, SU-35 S' de ise hava önleme / üstünlüğü görev teçhizatı 2 adet AA-10, 4 adet AA-11 ve 4 adet AA-12 olarak toplam 10 HFF yüklendiğini kabul edelim.

Sabit radarların tespit ve takip menzilinin dünyanın eğimli yapısı gereği ufuk hattı ile sınırlı olduğunu bilerek alçaktan uçuşla görünmeden yaklaşık 45 Km' ye kadar hedefe yaklaşmayı düşünürken düşmanın AWACS desteği aldığını ve bizi 300 Km'nin üzerindeki bir mesafeden tespit ettiğini varsayalım. Bu durumda kendi AWACS' larımızdan Link-16 desteği alarak pasif radar modunda uçmamızın da bir faydası olmamış demektir. Alarm sonucu "scramble" kalkan Su-35 S' lar F-16' dan daha uzun menzilli radara sahip olduklarından sizi siz onları görmeden görecek ve radar kilidi atarak aktif radar güdümlü R-77MT / AA-12 füzelerini 100 Km mesafeden ateşleyecekler. Füzeye çıkmadan hedef bilgileri yüklenmiş şekilde yol boyunca 50 km ye kadar veri bağlantısı ile hedef bilgilerini güncellenecek sonraki aşamada ise kendi aktif radarı sayesinde hedefi (F-16 C) takip edecektir. 3 Mach seyir hızı ve 12 g' lik manevra kabiliyeti olan füze at-unut kategorisinde olup artık Su-35'e ihtiyacı kalmamış şekilde size doğru ilerlemektedir.

Uçağımızda 100 km menzilli Meteor füzesi yoktur. Mevcut füzeler ile radar kilidi atmak için F-16 radar menzili kısa kaldığından füzelerin geldiğini duyduğumuz halde (AWACS/AEW-C'den E-737 HEIK) füze ateşlemeden beklemekten başka çaremiz yok gibi gözükmekte olsa da füzelerden kurtulma yöntemlerinin tümünü deneyerek kurtulmayı ve SU-35' in sizin 55 Km menzilli AR güdümlü AIM-120 C füzelerinizin menziline girmesini bekleyeceksiniz. Füze uçuş süresinin bitirdi ve siz hala vurulmadı iseniz SU-35S' in radarını kullanarak AA-10' ları size karşı güdümlemesi işe yaramamış bir şekilde AR ve SAR güdümlü füzelerden kurtulmuşsunuz demektir. Sonuçta 2 adet AA-10 ile 4 adet AA-12' yi boşa gitmiş demektir. Öyle ise IR güdümlü füze menziline girmiş bulunmaktayız. 4 Adet R-73 AA-11 bizi bekliyor. 20 Km menzili bu füzelerden bir şekilde kurtulmak daha doğrusu ateşlenmesine fırsat vermemek için Su-35' i kuyruğumuzdan uzak tutmalıyız. Burada F-16' nın küçük ve çevik olması işe yarayabilir. Eğer Su-35 ile makineli top ya da IR güdümlü füze menzilinde "dogfight" a girmiş iseniz şimdi uçakların manevra kabiliyeti konuşacak demektir. Tabi bu durum bizim de AR. Güdümlü 2 adet AIM-120 füzemizin boşa gittiğini varsayıyoruz. Güçlü çift motoru ile Su-35' in beklenmedik manevraları mı F-16' nın keskin dönüşleri mi sonucu belirler bilemeyiz. Şüphesiz ayni etkili menzile sahip sayılan (18-20 Km) AA-11 ve AIM-9X füzelerinin güdüm sistemleri üzerinde koşan yazılımların karşı koyma tedbirlerine olan duyarlılığı ile top menzilinde uçakların ve pilotların manevra kabiliyeti sonucu belirleyecektir.



GELECEKTE NE OLACAK?

Geleceğin Dünyasında kurtulma yöntemleri alanında ne gibi gelişmeler olacağına dair çeşitli tahminlerimi sizlerle paylaşmak isterim. İlk tahmin sahte hedeflerin avcı uçaklarının standart silah yüklemesi haline gelecek kadar geliştirilmesidir

Diğer bir gelişme ise yukarıda bahsettiğimi MALD-J türü sistemlerin yaygınlaşması ve çeşitlenmesi ile aktif kurtulma yöntemlerine gerek kalmadan özellikle AR-SAR güdümlü füzelerin etkisinin kırılması yönünde gelişmelerin devam etmesidir.

Son olarak da Rusların deneysel olarak geliştirmeye başladığı söylentileri olan, henüz hiçbir ülkede seri üretime geçmemiş geriye doğru atılan (bunda kastım sadece geriye dönmesi değil geriye ateşlenmesi de) füzeler. Sonuçta IR güdümlü füzelerinde havada bıraktığı ciddi bir kızılötesi imza var. Bizim hayali füzemizde bu ısıyı takip edip 12 yönünden düşman füzeyi vurabilir.

En iyi kurtulma tedbirinin aslında düşman uçağına füze ateşleme fırsatı vermeden saldırmak veya atış fırsatı vermeden hızla etki sahasından kaçmak olduğunu tekrar ederek konuyu sonlandırmak isterim.

Hafta sonu İstanbul'da olanlar bu yazıyı okuduktan sonra kurtulma yöntemlerinden birine de şahit olacaklar. Çünkü SoloTürk İstanbul' da iki gösteri yapacak ve gösteri amaçlı olarak yine bol bol "flare" atacak.

HAKAN KILIÇ

hakan.kilic@kokpit.aero

http://hakankilicaero.blogspot.com.tr/



 
Mesajı Paylaş


Paylaş delicious Paylaş digg Paylaş facebook Paylaş furl Paylaş linkedin Paylaş myspace Paylaş reddit Paylaş stumble Paylaş technorati Paylaş twitter