Göktuğ Füzesi Nasıl Test Edilecek

Başlatan Alim, Şub 26, 2018, 08:10 ÖÖ

« önceki - sonraki »

Alim

Milli hava-hava füzeleri Gökdoğan ve Bozdoğan Blok 50 F-16'lar ve F-35'lerde kullanılabilecek mi? Testler ve entegrasyon kaynak kodu verilmemiş bu uçaklarda nasıl yapılacak?

Gerçekten de milli ve yerli olacak olan Gökdoğan füze ailesini, ilk kez sergilendiği IDEF-17 fuarının ikinci gününde görmüş, mühendisleri ile konuşmuş ve onların açıklandığı kadarı ile özelliklerini aşağıdaki makalede daha fuarın ikinci günü sıcağı sıcağına anlatmıştım.

http://www.kokpit.aero/idef-2017-hava-hava-fuzeleri-goktug

Öncelikle şunu söyleyeyim ki, füzeler hala geliştirme aşamasında ve sosyal medyada, sağda-solda duyduğunuz veriler birer tahminden ibaret. Hiçbiri kesin değil. Açıklananlar haricinde bir şey yok. O zamanlar yani IDEF-17'de mühendisler bana doğrulama testlerine 2019 sonunda başlanacağını söylemişti.

Henüz testlerin başlamaması sebebi ve diğer sebeplerden ötürü iki füzenin de teknik değerleri gizli tutuluyor. Ancak tabi ki, radar güdümlü versiyona baktığımızda azami menzilinin 100 km olmayacağını, ısı güdümlünün ise yine kafadan 70 km olamayacağını söyleyebiliriz.

Sonuçta muadili oldukları AIM-9X Sidewinder ve AIM-120 AMRAAM'dan çok farklı değerleri taşıyamayacaklardır. Yani sosyal medyada özellikle facebook'ta hızla türeyen ve özellikle sahibi ve admin'i kim olduğu belli olmayan hesaplarda yazdığı gibi 70 ve 100 km menzilde olmayacaklar. Çünkü ebat ve motor (katı yakıt roket motoru) olarak birbirine çok yakınlar (aynı motoru veya kopyasını kullanmıyorlar, motorları da yerli üretim olacakmış). Ancak özellikle IR (kızılötesi/ısı) güdümlü Sidewinder muadili Gökdoğan'ın, AIM-9X'den daha uzun menzilli olduğu birçok yerde iddia edilmektedir ki daha uzun olmasından dolayı olabileceği gibi biraz daha düşük teknoloji olabileceği ihtimaline dayanarak aynı menzilde de olabilir.

Mühendislerimize bizzat sormuştum; "Gökdoğan ve aktif radar güdümlü Bozdoğan kopya mı?", "Hayır" cevabı almış ve dışı benzese de içi tamamen özgün demişlerdi. O zaman şunu diyebiliriz ki, biz iki füzeyi yani orta menzilli hedefler için geliştirilen ve şu an uçaklarımızın kullandığı ABD yapımı AR (aktif radar) güdümlü AIM-120 AMRAAM (Gelişmiş orta menzilli havadan-havaya füze) yerine veya birlikte kullanmak üzere alternatif olarak Bozdoğan füzesini geliştirirken, kısa menzilli IR (kızılötesi-ısı) güdümlü AIM-9X Sidewinder yerine veya yanına da Gökdoğan füzesi geliştiriyoruz.

Peki madem füzecilik test işi ve madem diğer silah sistemlerinden farklı olarak füze yapılıp teste çıktığında işin daha yarısı yapılmışsa yani test bu kadar mühimse, bu füzeler nasıl test edilecek? Sadece F-16 Blok 40'ların ve F-4E'lerin kaynak kodları verildiğine göre (ne kadar verildiğini bilmiyorum bazı sistemler için milli yazılımlar izin alınarak yüklendi ve SOM gibi füzeler denendi vb.) ve Blok 30 ve en yeni F-16'larımız olan Blok50/50+'lerin verilmediğine göre füzeleri nasıl test edeceğiz? AIM-9X'den daha uzun yapılan Gökdoğan F-35 iç silah bölmesine sığacak mı?

NASIL TEST EDİLECEKLER? ISI GÜDÜMLÜ GÖKDOĞAN FÜZESİ

Öncelikle birbirinden tamamen ayrı füzeler oldukları için konuyu ikiye ayırıp ayrı ayrı inceleyeceğiz. Kısa menzilli IR güdümlü Gökdoğan'dan başlayalım.

Daha önceki 7-8 makalemden üç-beşini okuyan kokpit okuyucusu ısı güdümlü kısa menzilli füze nedir, ne işe yarar zaten biliyor, bu kısmını direk geçiyorum. Şimdi bu füzeyi kullanabilecek iki platform var. F-16, F-4E ve gelecek olan F-35A. İlerisi için T-129 Atak helikopterinde de düşünebilirler ancak T-129'un yazılımı, üretim lisansı ve kaynak kodu zaten bizde. Dolayısı ile sorun yok ve T-129 bu makalede incelemeye gerek yok.

IR güdümlü hava-hava füzeleri ateşlenmek için modern 4.nesillerde bulunan mesela AIM-9X gibi data-link bağlantısı kullanılabilir. Tıpkı radar güdümlü füzeler gibi ateşleme öncesi (sadece uçak radarını) radar güdümü ile kilitlenip sonrasında hedefe yaklaşınca kafasındaki kızılötesi arayıcı başlık ile hedefe termal kilit atabilir (Hava-hava füzeleri kategorize edilirken Savaş uçağı nesillerinden bir kademe geriden takip etmekte. Yani 5.Nesil F-35 şu an 4.Nesil AA füzeleri kullanıyor). Ancak bu uygulama şu an lüks ve rekabet açısından gerekli ama şart değil. Bunu hiç yapmadan da eski uçaklarda ve eski kasklar ile sadece füze daha uçakta iken arayıcı başlık ve pilotun önündeki HUD (Baş yukarı ekranı) sayesinde kilit atılıp ateşlenebilir, hatta ateşlendikten sonra kilit atabilir. Bu bağlamda AIM-9X kullanma kabiliyeti olmayan F-4E Phantom uçaklarımız AIM-9X muadili olacak olan Gökdoğan füzesini tam verimli kullanamayacak. Zaten envanterde çok sayıda AIM-9'un önceki versiyonlarından olduğu için ve F-4E'lerinde ömrü azıldığından bu açıdan sorun yok gibidir. Ancak yukarıda uzatmamak için 4.Nesil füzemizin F-4'de kullanımımda yararlanamayacağı avantajlarını bir kenara bırakarak test mevzunu konuştuğumuz için F-4 bu durumda önem arz ediyor.

Yani uzun lafın kısası Gökdoğan'ı test ederken AIM-9X özellikleri ile yani Gökdoğan'ın sahip olacağı 180 derece kilit 360 derece angajman, ateşleme öncesi/sonrası kilit kabiliyeti vb. olmadan eski versiyon AIM-9L/M/P gibi test edebiliriz. En azından doğrulama testleri, bırakma/ateşleme testleri gibi (ki çok önemli) yapılabilir. Çünkü F-4 bu Sidewinder modellerini zaten kullanıyor. Kaynak kodu da açık olacağına göre birçok yerli mühimmatı denediğimiz gibi deneyebiliriz. Ancak ileri özelliklerini yani yukarda saydıklarıma ilaveten mesela yüksek yanal görüş açısı (HOB). Yani pilotun 90 derece sağa bakıp sadece kaskı ile uçağa kilit atıp füze göndermesi gibi. Bu HOB özelliği artık 4. ve gelecekte 5.Nesil füzelerin olmazsa olmazı ve 5.Nesil tüm uçaklarda mevcut. Ancak bunu kullanan kask F-16 Blok 40/50/50+ uçaklarımızda var. Resimlerde gördüğünüz JHMCS (Joint Helmet Mounted Cueing System). Bu kask bu özellikte kilit rol oynamakta ve HOB özelliğini ana unsurlarından. Ayrıntı isteyenler için daha önceki iki bölümlük HOB linkleri;

http://www.kokpit.aero/hava-hava-fuzelerinden-kacis

http://www.kokpit.aero/yuksek-yanal-gorus-acisi

Sonuç olarak geriye F-16Blok 40'lar kalıyor. Ancak kaynak kodu kapalı Blok50/50+'lara nasıl entegre edilecek. Hadi Blok 30'larda depolardaki AIM-9'ları kullandık diyelim. Ayrıca biz seri üretime geçip yeterli sayıya ulaşana kadar çok zaman geçeceğinden Blok30,50,50+'larında o zamana kadar kodları verilir diyelim.

Şunu da belirtmek isterim ki bu makalede okuyacağınız test teorileri ABD'nin ticari kaygılarla yani AIM-9X ve AIM-120C7'ye rakip olmasın diye kendi sattığı uçaklarda test ve entegrasyon yapılmasına izin vermemesi ihtimalinin göz ardı ederek yazıldı. Böyle bir hareket, ticari açıdan makul, mantıklı veya sivil havacılık alanı olsa gayet normal görülebilirdi. Ancak askeri alan için aynı şeyi söyleyemeyiz. İşin siyaset kısmı nasıl olur bilemem. İlişkiler gelecekte daha mı kötü olur, iyi mi olur tahmin zor. Ancak nasıl olursa olsun bu Türk Savunma Sanayine ciddi bir darbe olur. Aslında itiraf edeyim bu izin olaylarında genel kaideler hakkında bilgim olmadığı gibi araştırmadım da. F-16 için olduğunu biliyorum ama örneğin hala F-4E'ye yeni bir silah platformu entegresi için üretici firma ve ülkeden (ABD) izin almak daha doğrusu rızası olması gerekiyor mu? Bilemiyorum. Ancak ne olursa olsun ister siyasi, ister ticari sebeplerle NATO olduğumuz sürece bu konuda bir sıkıntı çıkarması çok ciddi kriz demek ve kabul edilebilecek bir şey değil. Hani bazı çevrelerin sık sık dile getirdiği gibi gidip Rus savaş uçağı alsak diyebilir ki "NATO bile olsan yeni geliştirdiğin füzeyi benim sattığım uçaklarda hem de sağladığım kaynak kodu kolaylığı ile geliştirip sonra Ruslardan satın aldığın savaş uçağına entegre edip, üstüne dünyaya pazarlayarak, tüm Rus uçağı kullanıcılarına her iki blok uçaklarında kullanılan bir füze sunarak dolaylı olarak Rus uçak satışlarını desteklemiş yani düşmanımızı veya rakibimize yardım etmiş oluyorsunuz" diyebilir. Ancak böyle bir durum da yok.

Diğer yandan Blok50/50+'ların kaynak kodlarının verilmemiş olması gerçeği şimdilik kaydı ile kapı gibi karşımızda durmakta. Henüz test aşamasına gelmedik belki ama 1.Soru,1.Bölümde anlattığım gibi kaynak kodları uçaklarda sistem modernizasyonu veya yeni bir mühimmatın tanıtılması/entegrasyonunda kilit rol oynuyor. Yani daha anlaşılır şekilde ne kadar hackleyebilir veya şifre kırabilir bilinmez ama ABD bir SU-57 ele geçirse onun üzerinde AIM-120C'yi denemek için kaynak koduna ihtiyacı olacak ve bu kodu kırmak için kaç yıl çalışmalı bilemem. Belki de hiçbir zaman başarmaz.

(Makaleleri, "konulara hâkim olanlar" ile "çok yabancı kalanlar" arasında dengeyi gözeterek yazmaya çalışıyorum dolayısı ile her iki tarafında şikayetçi olduğu noktalar olabilir ama elimden gelen bu kadar.)

Sonuç olarak F-16'ların üreticisi ABD'nin tavrına göre bir çare bulunacaktır. Sonuçta bizimkilerde uçakları ve füzeleri ABD'ye götürüp orada test etmek istemez. SLAM-ER seyir füzelerinin test etmek için füzeyi ve F-16'mızı ABD'ye göndermiştik ama orada durum farklı idi. ABD kendi füzesinin sistem entegrasyon veya yeni bir uçağa takılması durumunda testinin başka ülkede yapılmasına izin vermiyor. Ancak bu sefer füze milli üretim. Ancak gelin ABD'de test edin diyebilir. Bizde seri üretime geçmeden önce verilerin ABD eline geçme ihtimaline binaen kabul etmeyeceğizdir. Bu durumda F-4E ve kaynak kodu verilmiş Blok40 F-16'lardan başka şansı olmayacaktır. Çok şükür ki JHMSC kasklar Blok 40'larda da kullanılıyor. Ancak uzun süre diğer uçaklarda kendi füzelerimizi kullanamaz durumunun kabul edilebileceğini düşünmüyorum.

İşin diğer cenahı F-35'e izin verecekler mi?  Ortak üretim ve proje içinde olduğumuzdan F-16 için bahaneleri olabilir ama F-35'e hayır diyebileceklerini sanmıyorum. Ancak AIM-9'dan daha büyük olan Gökdoğan içine sığacak mı? Bu konuda şüphelerim var. Bu durumda da SOM-J gibi küçültülmesi gerekecek.

BOZDOĞAN "AR" GÜDÜMLÜ FÜZESİ DENEMESİ, ENTEGRASYONU

Bozdoğan füzesi AR yani aktif radar güdümlü bir orta menzilli havadan-havaya füze olacak. Hemen konuya girelim. F-4E'de deneyebilir miyiz? Bırakma veya fırlatma testleri ve diğer güdüm içermeyenler olabilir. Ancak gerçek test ise "hayır". Çünkü F-4E'ler aktif radar güdümlü AIM-120 AMRAAM'ları kullanamıyor. F-4'lerin en son kullandığı radar güdümlü füze servisten kaldırılan AIM-7 Sparrow idi ki, o da aktif değil yarı aktif radar güdümlü bir füze idi. Yanılmıyorsam bu uçakta da imkânsız. Dolayısı ile yukarıdaki olay aynen Gökdoğan için de geçerli.

Umarım Amerikalılar ticari hırslarına yenilmezler. Aslında bu konuda başka ülkeler ve uçakları da alternatif olabilir ama bizimkilerin daha servise girmeden ne Amerikalıların ne de başka herhangi bir ülkenin test verilerimizi ve füze teknik değerlerini öğrenmesine razı olacaklarını sanmıyorum.

Burada aklınıza eminim hemen şu soru gelmekte "Neden uğraşalım bunlarla? Bizde TF-X'de dener ve kullanırız". Belki fark edememiş olanlar olabilir ama şu an TF-X servise girmeden çok öncesinden bahsediyoruz. Bu füzeler en iyi 2-3 yıl, en kötü 5 yıl sonra operasyonel olacak veya olmak zorunda (maliyet/etkinlik/teknolojik trend gereği). Zaten TF-X seri üretime girdiği yıllarda (tahmini olarak en erken 10-15 yıl) 5.Nesil AA yani hava-hava füzeleri yaygınlaşmış olacak ve AIM-9X/120C7 veya Bozdoğan modası geçmek üzere olacak. Yukarıda da belirttiğim gibi bir kere bu teknolojiyi yakalamış olan mühendislerimiz veya Tubitak-Sage o zaman füzelerin güncel versiyonunu illaki çıkarmış olacaktır.

TEST EDERKEN HANGİ HEDEFE DOĞRU ATIŞ YAPILACAK?

Bir kısa haberde bahsetmiştim. USAF pilotsuz hedef uçağa yani dev bir drone'ye dönüştürdüğü QF-4E'leri son kez uçurdu ve tüm hedef drone'leri QF-16 olarak daha doğrusu eski F-16'ları hedef drone'ye dönüştürmeye başladı.

Şimdi hemen aklınıza, bizde eski F-4E çok birini yollayalım uzaktan kumandalı hale çevirip (QF-4E) göndersinler demek geliyordur. Maalesef çok ucuz bir şey değilmiş ve oyuncak arabayı kumandalı yapmaya da benzemiyormuş. Hatta o teknolojiyi verip vermeyeceği de belli değil. Sonuçta onlarca, yüzlerce alıp ciddi müşteri olmayacağız en fazla birkaç tane. Ben aslında Avrupa ülkelerinin geliştirdikleri AA füzeleri küçük hedef drone'ler haricinde nasıl test ettiğini de merak ediyorum.

Aslında benim bir QF-4'ü havada vurmadan test edilmesi içime sinmiyor. Ancak genelde hava savunma birliklerinin eğitimi, füze savunma füzelerinin ve SAM'lerin denenmesinde yüksek hızlı hedef drone'ler kullanılmakta. İşte bizimkiler de bilemiyorum ama bunu yeterli görmüş olabilir. Yani kaynak kodları ayrı dert, füzeyi üretmek ayrı, neyin üzerinde deneyeceksin ayrı dert.

Neyse ki buna milli üretim bir çözüm var. TAI'nin geliştirdiği yüksek hızlı (700-800 km/s) hedef drone "Şimşek". Şimşek normal drone ve İHA'lardan çok hızlı bir hedef drone. İşte Şimşek heder drone bu işe de yarayacak.

Afrin'deki şehitlerimize Allah'tan rahmet, yakınlarına sabr-ı cemil dileyerek dokuzuncu soruda görüşmek üzere.

http://www.kokpit.aero/gokdogan-fuze-testleri Mesajı Paylaş

Revolver

Tam bir laf salatası olmuş. Okumak için boşuna zaman harcamayın. İşte özet

1-Amerika kaynak kodları vermediği için bu Gökdoğan ve Bozdoğan füzeleri F-16 ve F-35 lerde kullanılamaz
2-Test için sadece TAI Şimşek kullanılabilir
3-Bu füzeleri tasarlayanlar geri zekalıdır çünkü F-16 ve F-35 lerde kullanılamayacak bir füze yapmak için boşuna uğraşmaktadır Mesajı Paylaş

Kartalbey

Hakan beyin ingilizce bilmediğini öğrendiğimde çok şaşırmıştım. Çalışmalarını google translate ile sürdürüyormuş. Mesajı Paylaş

Alim

Aynen. Bende onu orko gibi uçak mühendisi sanıyordum. Bankacı olduğunu öğrenince bende şok olmuştum. Mesajı Paylaş

HDS

Çıkan sonuçtan bağımsız olarak; Bu son iki mesaj aslında H Kılıç'ı çok müstesna yapar.

Bu kadar çaba ile "yorum"larını getirdiği yerlere pek katılmasak da, buraya gelmek, mesleğin, disiplinin dışından sayılacak biri için takdir hak ediyor bence. Mesajı Paylaş

HDS

Hakan Kılıç'ı tanıyan vasa F-35'in iç haznesinde zaten AIM-9 taşınmadığını söyler mi? :)

Biraz ferahlar belki. Mesajı Paylaş

piratus

Ellerinize sağlık sayın Hakan Kılıç.guzel bir çalışma olmuş. Mesajı Paylaş

meraklı

Sayın HDS. Hangi bir hata konusunda uyaracaksınız ki? Yazı tamamen milli sanayimizi küçük görmek, ne tasarım ne de test konusunda yeterli olmadığımız görüşünü kafalara kazıtmak için yazdırılmış. Mesajı Paylaş

HARZEMŞAH

Arkadaşı tanıyanlar varsa bir de hayatında "NUI" diye bir şey duymuş mu onu soruversinler lütfen? NATO Universal Interface? Mesajı Paylaş

HDS

@meraklı, Niyeti bilmem. Ancak H. Kılıç'ın bilgisinin epey az olduğunu biliyorum. Belli ki bir şeyler okumuş yahut bir dost masasında bir şeyler söylenmiş, o da bunu tamamen yanlış anlamış.

Doğru, yazının iler tutar tarafı yok. Hava-hava füzesinin nasıl atıldığını, uçak arayüzünün neden ve nasıl olduğu konusunda temel bilgisi yok.

Tüm yazdıkları da böyle değil mi? Bilmediği belli olduğundan, niyetini anlamıyorum. Mesajı Paylaş

Havuc99

NATO Universal Interface. Böyle bir ara yüz varsa biz neden som'un jsf ye entegrasoynu için  Abd ile çalışıyoruz?
Sayın Harzemşah bu ara yüz ile ne yapılabilir ne yapılamaz biraz bilgi verebilirmisiniz? Mesajı Paylaş

HDS

Yahu SOM-J'yi JSF proje ofisi için yapıyoruz da ondan. :)

Adama "Sana da kullanabileceğin mühimmat geliştiriyorum ama istesen de vermem" mi diyeceğiz? Mesajı Paylaş

Defence

Biz testler için Güney Afrikaya gidip Denel test sahasını kullanmıyor muyuz? Ayrıca galiba bazı testler için SAAB'ın test olanaklarından da yararlanıyoruz. Mesajı Paylaş

orko_8

Bugüne kadar Güney Afrika'da herhangi bir yerli geliştirme füze sistemimizin testi yapılmadı. Sadece T129'un sıcak iklim uçuş testleri yapılmıştı. Mesajı Paylaş

Havuc99

Sayın Hds böyle bir arayüz var ve biz bunu kullanabiliyor isek neden entegrasyon için Abd ye para ödüyoruz?
Yapalım mühhümmatı kullanalım bu arayüzü. Ssm proje ofisi yine kullansın Som-J yi.
Soru basit aslında bu arayüz ile biz bağımsız olarak milli mühümmatlarımızı platformlara tam kapasite entegre edebiliyor muyuz? Mesajı Paylaş


Paylaş delicious Paylaş digg Paylaş facebook Paylaş furl Paylaş linkedin Paylaş myspace Paylaş reddit Paylaş stumble Paylaş technorati Paylaş twitter