Türkiye'nin Devam Eden Motor Projeleri

Başlatan HDS, Ara 20, 2017, 10:02 ÖÖ

« önceki - sonraki »

putty

#15
Ara 21, 2017, 01:27 ÖS Last Edit: Ara 21, 2017, 01:29 ÖS by putty
Zor olduğuna inanmama bile gerek yok zaten çok elli zor olduğu layığıyla yapanların sayısından.
Ama yinede zorda olsa kolayda olsa uzunda sürse helikopter motorundan sonra masaya uçak motoru gelecek ara bir ürün yok çünkü
Yaparız yapamayız ama o iş uçak motoru yani masamızda olacak mecbur debelene debelene onla uğraşacağız bir köşede.
Kanada deiliz ki biz yaptığımızı yapar yapamadığımızı büyük abiden güven içinde alalım. Mecbur yapacağız Mesajı Paylaş

HDS

Burada yine detaylandırılabilecek bir kaç konu var; Mevcut tecrübe, altyapı ve kabiliyetler. Bunları bir kaç ayrı başlıkta inceleyebiliriz.

Gaz türbinleri:

Mevcut yetişmiş ekipler:
- Kale grubu Kale-3500 vesilesi ile temel de olsa ufak bir motorun tasarım, sınama ve test, üretimi ve üretim sınanmaları konusunda bir kabiliyet ve yetişmiş ekip sahibi oldu.

- Yine Kale grubu, JSF projesi vesilesi ile, Pratt&Whittney F135 motoru modül ve parçaları üretmek, motor toplamak için kurulan Kale-Aero firmasına sektörde tecrübesi olan, TEI'den, GE'den RR'tan insanları toplayabildi. Bunların bazıları sadece üretim konusunda tecrübeli iken, bazıları tasarım geçmişine de sahip. Sanıyorum "Kale" grubu altındaki bu iki farklı mühendislik birikimi RR ile kurulacak konsorsiyuma devrolacak.

- Kale Aero'da çeşitli jet motor parçaları üretilebiliyor. Bunların arasında önemli olan ise Kale-Aero'ya kurulan ve yine F135 motoru blisk fan/kompresör kademelerini üretmekte kullanılacak "titanyum blisk" kabiliyeti.

- TEI kendi Ar-Ge ekibini uzun süredir zaten bir araya getirmeye çalışıyor. Ekip 2000'li yılların başında J85 için ejektör denilen sac nozul komplesini geliştirmekle başlamıştı işe. Sonradan kafa karışıklığı dönemleri, TJ-90'lar falan filan. Ona söyleyecek pek bir şey yok. Ama önceki TEI yönetiminin, başta GE ortaklığı sebebi ile, GE'ye parça üreten ve proje oldukça da motor toplayan bir yer olmaktan pek ileri giden bir vizyonu yoktu. Ancak uçak motoru camiası da artan petrol fiyatlarından epeyce etkilenir oldular. Sektör daha verimli ve yeni nesil, yepyeni motorları zorunlu kılar oldu. Bütün bunlar yanında, 2007-08 gibi, GE 2014-16 arasında 7 civarında yeni motor ve platform piyasaya sürme çabası içindeyken, TEI ile Türkiye'deki GE bir "çatı" birlikteliğine gittiler. Türkiye Teknoloji Merkezi (TTC) denen yapıda GE ve TEI mühendisleri birlikte, TEI'nin de el vermesi ile ortak bir tasarım ve üretim-idame destekleme mühendislik ekibi kurdular. 2014-15 yıllarına kadar 300'den fazla mühendise kadar büyüen merkezde, değişik motor gruplarının değişik konuları ve modülleri üzerinde çalışan ortak gruplar oluştu. Burada tasarım, analiz, test ve üretime elverişlilik konularında uzmanlaşmalar oldu. 2014 sonrasında, TEI'deki yönetim değişikliğinin de akabinde, TEI kendine GE'ninkinden farklı bir vizyon da çizdi. Bu konuda Eskişehir'de var olan mühendislik grubuna ek olarak Teknopark İstanbul'da da bir ofis açtı. Bu sırada zaten çoktan PD170 motoru üzerinde çalışmaya da başlamıştı. Aynı zamanda ilk motorları piyasaya sürüp mühendislik grubu yavaş yavaş atıl kalmayan GE de TEI'ye, geçmek isteyen bazı mühendislerini vermeye razı oldu. Bu şekilde TEI hem kendi personeli, hem de GE'nin personelini başta İstanbul olmak üzere tasarım ofisine çekmeye başladı. Şu sıralarda ise GE'nin ciddi işten çıkarmalar sürecine girdiği günlerde TEI daha rahat ve yetişmiş personeli kendi merkezine çekebilecektir.

- Yine TEI'de zamanında Amerikan Kongresi tarafından öldürülmeden önce F136 motoru da üretebilmek için çok ciddi yatırımlar yapıldı. Özellikle Nikel alaşımlı yüksek basınç kompresör blisk kademe ve blisk "spool"larını üretecek altyapı kuruldu. O zaman TEI'nin kendi bütçesi ve SSM desteği ile yapılan yatırım, TEI'yi bu tip üretimde dünyadaki sayılı imalathaneler arasına soktu. F136 öldü ama aynı kabiliyet, Boeing737 MAX'lerin hepsi ve Airbus A-320 NEO serilerinde kısmen kullanılacak LEAP motorunda değerlendirildi. Dünyada muhtemelen yakında en fazla adette üretilip satılacak motor olacak LEAP'in Inconel blisk spool'larını komple olarak üretip veren önemli bir tesis oldu TEI.

- Beri yanda, bu "tasarım" ekibini de oyalayacak olan TP1400, yani yukarıda bahsettiğimiz 1400 shp'lik Turboşaft motor tasarım işine kolları sıvadılar.  Bu proje TEI'nin ilk ciddi ve gerçek motor tasarım ve üretime verme projesi olacak. Fakat bunu yapacak ekip bu işi ilk kez yapan tecrübesiz bir ekip değil. Aksine, şanslı bir şekilde çeşitli projelerde yetişmiş olan yüzlerce uzman mühendis doğrudan bu projeye kanalize olabilecek. TP1400 zaten çok dev bütçeler ve ekipler gerektirmeyen bir proje.


_____________________________________

Şu anda eldeki "gaz türbini" kabiliyet envanteri bu durumda gözüküyor. Aslında Türkiye seviyesindeki orta halli bir ülke için hiç fena bir nokta değil bu. Epeyce yetişmiş mühendis var. Bunları hiç soğutmadan ve farklı endüstrilere, yurt dışına kaptırmadan kendi yerli ekiplerimize ve projelerimize yönlendirebildik. Kale-3500 ve TP1400 ülkedeki gaz türbini tasarım kabiliyetine epey katkıda bulunmuş, bulunacak projeler olacak.

Beri yanda, daha yüksek performanslı, MMU motoru gibi bir projenin motorunu bizim baştan tasarlama şansımız yok. Bu konudaki projeye biliyorsunuz teklifler verildi. Bir ihtimal TEI-GE (ya da belki sadece TEI) işbirliği iken, Kale de RR ile kurduğu işbirliğini öne sürdü. Bu işin yek kotarılması mümkün değil. RR gibi bir firma ile bu konuda birlikte tasarım yapmaktan başka çare pek görünmüyor. Bu işi layıkı ile yapabilecek de altyapının bizde bulunduğunu sanıyorum.

Buradaki önemli noktalardan birisi kompresör tasarım ve üretimi. Diğer bir konu ise yanma odası tasarımı ve üretimi. En can alıcı konu ise tabii ki türbin sektörü. TP1400'de bunu yapabiliriz. Beceririz. Bazı geliştirme projelerini üretilebilirlikten geçirebiliriz. Fakat MMU motorunda ise durum böyle değil. Yukarıda izah etmiştim, MMU motorunun tüm kompresörünü en modern şekilde yapma şansımız var. TEI nikel tarafı, Kale ti tarafını yapabilir. Yanma odası ha keza. Ama türbin tarafını yapamayız. O şekilde bir teknolojimiz de yok. Bu konuda bir yol bulmak gerekiyor. O bir soru işareti.

Bir diğer kritik konu yataklama, yağlama ve özellikle TP1400 için sözkonusu olacak redüksiyon ve aktarma konusu. Bu yine bizim zayıf olduğumuz bir mevzu. Muhtemelen PD170 motoru konusunda bu tarafta bir miktar tecrübe kazandık.


Özet olarak, gaz türbinlerinde olmamız beklenecek kadar zayıf bir durumda hiç değiliz. Üstelik eksik olduğumuz konularda ise galiba kendimize yabancı partnerler bulduk. Bu iş olabilir.   Mesajı Paylaş

malpsoy

ALTAY'dan MİLGEM'e kadar, inşallah

Savunma Sanayi Müsteşarlığı'mız geçen yıl 400 ila bin 500 beygir arasındaki motorun yüzde yüz yerli yapılması için bir ihale açtı. 60 ay süre ve iyi de para verdi. 5-6 firmadan bu ihaleyi BMC kazandı. Şu anda 70'i yabancı 200'ün üzerinde bilim adamımız bir kuluçka merkezinde bu görevi gerçekleştirmek için çalışıyor. Başlarında da çok yetkin ve kendini kanıtlamış bir bilim adamı var. İlk Türksat uydusunu milli imkanlarla fırlatan Osman Dur hocamız başlarında. Devletimiz 400-1500 beygir arası motor istedi, biz bununla yetinmedik 5 bin beygire kadar olan motoru yapmaya çalışıyoruz. Uçağımızı da gemimizi de kendi milli motorlarımızla yürütelim istedik.

http://aa.com.tr/tr/turkiye/5-bin-beygire-kadar-milli-motor-uretilecek/1053408 Mesajı Paylaş

hergeleci

BMC daha arac yapamiyor motoru nasil yapacak? Mesajı Paylaş

wazz

Tanka bulasmasin da Mesajı Paylaş

korat

Sayın wazz hayırdır bildiğin bir şey mi var, bildiğin bir şey varsa anlat bizde aydınlanalım. Mesajı Paylaş
Her yeni nesil uçak yeni bir stratejimi gerektirir?

Kartalbey

Sayın wazz herkesin kafasındaki soru işaretini dile getirmiş. Mehmetçik canını verirken bazı ihalelerin politik nedenlerle geciktirilmesinden duyduğu endişeyi vurgulamış. Mesajı Paylaş

malpsoy


HDS

"...bu "tasarım" ekibini de oyalayacak olan TP1400, yani yukarıda bahsettiğimiz 1400 shp'lik Turboşaft motor tasarım işine kolları sıvadılar.  Bu proje TEI'nin ilk ciddi ve gerçek motor tasarım ve üretime verme projesi olacak. Fakat bunu yapacak ekip bu işi ilk kez yapan tecrübesiz bir ekip değil. Aksine, şanslı bir şekilde çeşitli projelerde yetişmiş olan yüzlerce uzman mühendis doğrudan bu projeye kanalize olabilecek. TP1400 zaten çok dev bütçeler ve ekipler gerektirmeyen bir proje.


_____________________________________

Şu anda eldeki "gaz türbini" kabiliyet envanteri bu durumda gözüküyor. Aslında Türkiye seviyesindeki orta halli bir ülke için hiç fena bir nokta değil bu. Epeyce yetişmiş mühendis var. Bunları hiç soğutmadan ve farklı endüstrilere, yurt dışına kaptırmadan kendi yerli ekiplerimize ve projelerimize yönlendirebildik. Kale-3500 ve TP1400 ülkedeki gaz türbini tasarım kabiliyetine epey katkıda bulunmuş, bulunacak projeler olacak..."


Ben bunu haneme bir doğru tahmin olarak yazıyorum. 

TEI'nin geliştirdiği TS1400 motoru ilk ateşlemeyi yaptı

Her şey yolunda giderse bunu kotarabiliriz.


Lakin, bu tarafta, yani hemen, ilk anda koparılabilecek lokmalar konusunda ne kadar işler yolunda ise, MMU gibi çok daha zor projelerde söylentiler bir o kadar moral bozucu. Yukarıda da bir kaç yerde belirttiğim gibi, MMU motoru ciddi bir iş ve tek başına bunu yapamayız. Bunu, iyi ve sağlam bir ortaklıkla, kısa yollara, uyanıklıklara sapmadan, ciddi şekilde götürmemiz gerekir.


1400'lük motor umarım ciddi bir kırılmanın ilk işaretidir. Umarım her şey yolunda gider.. :)


Mesajı Paylaş

merzifonlu

#24
Haz 12, 2018, 08:14 ÖS Last Edit: Haz 12, 2018, 08:25 ÖS by merzifonlu
Aslında milli helikopter motoru varsa elde, jet motoru yapmak sanıldığından da kolay olabilir. Aklımda çok sıra dışı bir tasarım var. Sayın HDS, "Az önce uyanıklığa sapmadan dedik yahu!" diyecek kızacak gerçi ama olsun! Daha önceki kurguları gerçeğe dönüşmüş biri olarak söylüyorum: Gerçekten bu mümkün. Mesajı Paylaş

hergeleci

#25
Haz 13, 2018, 07:51 ÖÖ Last Edit: Haz 13, 2018, 07:53 ÖÖ by hergeleci
Turkey and UK battle to save fighter jet project - Sharing of sensitive British technology threatens to wreck deal
https://www.ft.com/content/9b6d7af6-6d6a-11e8-92d3-6c13e5c92914

"However, the project has run into problems after Turkish defence officials demanded that Rolls-Royce share sensitive technology with TR Motor, a company that is 55 per cent controlled by a subsidiary of BMC, a defence manufacturer whose major shareholders include the Qatari ministry of defence, and a businessman known for his links the Turkish president."

"Rolls-Royce executives and British ministers have told Turkey that they cannot accept an arrangement that would see TR Motor own and manage the intellectual property of the programme."

"There are strict parameters around the TF-X programme," said a person familiar with the situation. "Rolls-Royce doesn't want a potential competitor to take the IP away and use it outside this programme for their own benefit."


Kirmizi urbalilar ihracat kisitlamalarinin tamamiyle kaldirilmasina ve BMC ortakli TR Motor olayina sicak bakmiyorlar... Yahu bu BMC ve Katar niye bu motor isine sokuldu? Nedir bizim bu bedevilerden cektigimiz arkadas...


Mesajı Paylaş

Baltica

Aslinda cok basit bir sebebi var.

Biz major projelere 7-8 yil once basladigimizda butce imkanlari nelerdi ? Ornegin Hazine'nin faiz yuku ne kadardi ? Simdi ne kadar ? USD/TL kuru ne kadardi ? Simdi ne kadar ? Unutmayin Hazine vergiyi USD olarak degil, TL olarak topluyor. Ama nerdeyse projelerin tamaminda odemeler USD cinsinden.

Kamuoyunda bilinen ve bilinmeyen bir cok projede Katar finansmani olmasa, Altay dahil, bir cok proje su anda deep-freeze'de olurdu. Mesajı Paylaş

bnb

 :)  Sonunda birisi olanları gayet kısa yazmış. Katardan çektiğimiz mangır. Mesajı Paylaş

hergeleci

#28
Haz 13, 2018, 11:11 ÖS Last Edit: Haz 13, 2018, 11:16 ÖS by hergeleci
Yazip silmistim ama devam edelim o zaman. Ne ugruna? Finansal sorun var diye her kritik savunma projesine Katar ortak olarak sokulup bir dis gucun en kritik endustrilerimizde etkinlik elde etmesi ne kadar akilci? Yavaslatsana projeleri oncelik sirasina gore? O Altaylar'a bizim Firat Kalkani Harekatinda ihtiyacimiz vardi. Savas bitecek, olan olmus bitmis, M-60 lara kadar envanterde ne kadar yuruyebilen tank varsa modernizasyondan geciyor, ne Altay'i? Daha da motoru gelistirilecek.

Bir de bu projeler dun mu basladi? Zamaninda finansmani ya da plani hazir degil miydi? Daha dune kadar Kale ile yapilacakken sirf para icin mi zart diye BMC'ye atildi? Ben buna inanmiyorum. En azindan finansmanin tek sorun oldugunu dusunmuyorum. Parti devletine gecilmesiyle savunma projelerinin de iyice siyasetin oyuncagi oldugunu da dusunuyorum.

Gidin 50 liralik Altay alin para yoksa...

Mesajı Paylaş


Paylaş delicious Paylaş digg Paylaş facebook Paylaş furl Paylaş linkedin Paylaş myspace Paylaş reddit Paylaş stumble Paylaş technorati Paylaş twitter